Asset Publisher Asset Publisher

Tajemniczy i nieśmiały mieszkaniec lasu

Bocian czarny Ciconia nigra (nazywany również hajstrą) jest bliskim krewnym bociana białego. Niektórzy używają tej nazwy do dziś. Według Uniwersalnego słownika języka polskiego nazwa ta wywodzi się od dolnoniemieckiego słowa Heister, czyli sroka.

W odróżnieniu od powszechnie znanego kuzyna, jest ptakiem dużo rzadziej spotykanym i unikającym towarzystwa człowieka. Jest nieznacznie mniejszy od swego krewniaka i osiąga maksymalnie 100 cm długości ciała oraz 190 cm rozpiętości skrzydeł. Ubarwienie tego gatunku jest negatywem bociana białego. Aczkolwiek śmiało można stwierdzić, iż czerń jest tylko w jego nazwie. W słońcu u dorosłego osobnika czarne pióra szyi, piersi, grzbietu i pokryw skrzydłowych lśnią i mienią się metalicznymi kolorami. Przeważają barwy: zielona, fioletowa i purpurowa. Pióra na brzuchu i piersi oraz pokrywy podogonowe są białe. Dorosłe ptaki mają czerwone nogi, dziób i skórę wokół oczu – u ptaków młodocianych, w wieku 3–7 tygodni, te części są zielonoszare i bladoróżowe.

Głos bociana czarnego słyszy się rzadko, a to ze względu na dyskretne zwyczaje lęgowe i skryte zachowanie.

Przy powitaniu ptaki wydają głośne i zgrzytliwe, powtarzane „szi-luszi-luszi-lu…”.

Klekoce cicho i rzadko. Młode, zwłaszcza podczas karmienia, odzywają się głośno i hałaśliwie.

Bez wątpienia jest jednym z naszych najpiękniejszych ptaków. Jego widok zapiera dech w piersiach.

Na pokarm bociana czarnego składają się głównie płazy i drobne ryby. Uzupełnienie diety stanowią owady, pierścienice, drobne ssaki oraz pisklęta innych ptaków. Poluje brodząc w niezbyt głębokich wodach rzek i strumieni. Jeśli słońce zbyt mocno oświetla wodę i utrudnia wypatrzenie ofiary, bociany czarne polują z rozpostartymi skrzydłami, które zapewniają cień i lepszą widoczność.

Najłatwiej go spotkać i dostrzec podczas wędrówek, gdy szybuje wysoko, czasem w niewielkiej grupie albo wspólnie z bocianami białymi.

Jest ptakiem wędrownym, spędzającym okres zimy w Afryce (m.in. Libanie, Sudanie i Etiopii). Migrację jesienną podejmuje od sierpnia do września, natomiast z zimowisk powraca w marcu i kwietniu.

Na stronie http://mapa.bocianimy.pl/ można śledzić trasę przelotu bocianów z nadajnikami GPS, w tym jednego z Puszczy Białowieskiej (dokładniej z Nadl. Hajnówka).

W Nadleśnictwie Browsk ostatnie młode bociany wyleciały z gniazd dosłownie kilka dni temu. Niestety jest to dosyć późny termin patrząc na  inne bociany z regionu. W tym roku wyjątkowo niekorzystne miały warunki lęgu - susza i wichury. Dodatkowym zagrożeniem podczas lęgów są kuny, jastrzębie i kruki, atakują one jaja i młode ptaki. Śmiertelność wśród młodych ptaków jest bardzo wysoka i sięga powyżej 50%.

Nie jest to ptak bardzo towarzyski, nie skupia się w duże stada jak bocian biały. To ptak leśny. Gniazdo zakłada w głębi drzewostanu. Na nizinach typowym dla niego środowiskiem są rozległe, wilgotne lasy w pobliżu bagien lub zbiorników wodnych. Najchętniej jednak wybiera podmokłe lasy olszowe. W przypadku braku optymalnych środowisk gnieździ się w grądach i innych lasach liściastych, a nawet w borach.

Mimo, że zasięg geograficzny bociana czarnego jest znacznie większy niż bociana białego, jego liczebność jest kilkadziesiąt razy mniejsza.