MAŁA RETENCJA

Niespełna tysiąc lat temu prawie cały obszar naszego kraju porastały rozległe lasy wśród których rozciągały się nieprzebyte bagna i moczary. Obecnie doprowadziliśmy do stanu, w którym większość terenów podmokłych to środowiska najsilniej zagrożone, a gatunki z nimi związane giną w tempie zatrważającym. Także na terenie lasów drygalskich obserwowany był od wielu lat powolny, ale systematyczny spadek poziomu wód gruntowych. Główną przyczyna tego zjawiska były wykonane już w XIX wieku regulacje fragmentów rzek i mniejszych cieków np. rzeki Święcek. Wykonywane szczegółowe melioracje, a w zasadzie odwodnienia na gruntach rolnych pogłębiły ten efekt. Urządzenia melioracyjne z reguły nie posiadały urządzeń piętrzących lub były one całkowicie zdewastowane. Zbiorniki wodne z silnie obniżonym lustrem wody i istniejące rowy częściowo zarosły i uległy zamuleniu co znacznie obniżyło retencję wód całego kompleksu. Wszystko to powodowało, że zdecydowana większość śródleśnych cieków i płytkich zbiorników wodnych wysychała już w czerwcu, a nawet w maju.

Problem deficytu wody spowodował, iż pogarszał się stan sanitarny lasu. Wysychały uprawy, następowała mineralizacja torfów oraz następowały naturalne sukcesje wierzby i brzozy omszonej na tereny zmeliorowane. Drzewostany podtapiane były wczesną wiosną, a w okresach letnich występował deficyt wody, konsekwencją tego zjawiska było osłabienie naturalnej odporności drzewostanów i spadek różnorodności biologicznej poprzez zanikanie niektórych siedlisk i gatunków. Problem racjonalnej gospodarki zasobami wodnymi był na tyle poważny, że Lasy Państwowe zleciły Instytutowi Badawczemu Leśnictwa opracowanie „Zasad gospodarowania wodą” oraz „ Zaleceń dla praktyki leśnej – Odbudowa zasobów wodnych w siedliskach nadmiernie odwodnionych oraz adaptacji urządzeń melioracji wodnych do pełnienia funkcji retencyjnych”.

Wiosną 2002 roku zaczęto budować na terenie Nadleśnictwa Drygały pierwsze urządzenia melioracyjne, które piętrzyły wodę do wysokości 1m, szczególne znaczenie miała wtedy poprawa stosunków wodnych na gruntach po byłym Wojskowym Gospodarstwie Rolnym, wobec ich zalesiania na dużą skalę. Realizacja tego była początkiem długofalowych działań, które realizowały założenia I preambuły Ramowej Doktryny Wodnej UE która głosi: „ Woda nie jest produktem handlowym takim jak każdy inny, ale raczej dobrem dziedzicznym, które musi być chronione, bronione i traktowane jako takie”.

Po wystąpieniu huraganu w 2002 roku nie tylko zmienił się obraz Nadleśnictwa, ale także opracowanie koncepcji „małej retencji” nabrało jeszcze większego znaczenia dla prowadzenia racjonalnej gospodarki leśnej. Niezbędne stało się wykonanie programu uporządkowania gospodarki wodnej w powiązaniu i ze szczególnym uwzględnieniem terenów pohuraganowych pod kątem ich zabezpieczenia przeciwpożarowego i poprawy warunków środowiskowych.

W latach 2002 - 2007 r. wykonano i usprawniono łącznie 275 urządzeń małej retencji, której wymiernym efektem są olbrzymie ilości zmagazynowanej wody, nowe drogi oraz punkty czerpania wody. Zwiększyła się bioróżnorodność danego obszaru. Pojawiły się nowe na tym terenie gatunki fauny i flory, zwiększyła się ilość osobników populacji bytujących tu gatunków: cietrzewia, bociana czarnego, bielika. Nastąpiła poprawa warunków mikroklimatycznych, zwiększyły się też walory krajobrazowe tego obszaru.

Nadleśniczy Nadleśnictwa Drygały

8 lutego 2007 roku Nadleśnictwo Drygały otrzymało nagrodę „Za działalność na rzecz przyrody” im. Wiktora Godlewskiego, za małą retencję wodną i odtwarzanie podmokłych siedlisk na obszarze Lasów Drygalskich.

28 sierpnia br. na Zamku Królewskim w Warszawie wręczono nagrody laureatom XII edycji Ogólnopolskiego Konkursu „Modernizacja Roku”.

Wyróżnienie Głównego Inspektora Ochrony Środowiska otrzymało nasze Nadleśnictwo, za „Modernizację rzeki Święcek”, wykonaną w ramach projektu rewitalizacji obszarów przyrodniczych i uporządkowania gospodarki wodnej w powiązaniu z zabezpieczeniem przeciwpożarowym obszarów pohuraganowych.