Pomniki przyrody
W granicach Nadleśnictwa Giżycko znajdują się zaewidencjonowane pomniki przyrody. Pomniki przyrody to forma indywidualnej ochrony przyrody. Zalicza się do nich pojedyncze twory przyrody żywej i nieożywionej lub ich skupiska o szczególnej wartości przyrodniczej, naukowej, kulturowej, historycznej lub krajobrazowej oraz odznaczające się indywidualnymi cechami, wyróżniającymi je wśród innych tworów, okazałych rozmiarów drzewa, krzewy gatunków rodzimych lub obcych, źródła, wodospady, wywierzyska, skałki, jary, głazy narzutowe oraz jaskinie. Na omawianym obszarze dominującą formą ochrony pomnikowej są pojedyncze drzewa. Przy wyborze drzew, decydujący może być wyróżniający je ich sędziwy wiek, niezwykły kształt piękno pokroju lub wielkość. Orientacyjny obwód pnia (na wysokości pierśnicy) dla rodzimych gatunków drzew i krzewów uznawanych za pomniki ze względu na swoje rozmiary jest różny dla poszczególnych gatunków i wynosi:
- dąb szypułkowy, topola biała, topola czarna - 380 cm,
- buk zwyczajny, dąb bezszypułkowy, jodła pospolita, lipa drobnolistna, lipa szerokolistna, modrzew europejski, modrzew polski, sosna zwyczajna, świerk pospolity, wierzba biała, wierzba krucha -314 cm,
- jawor, jesion wyniosły - 250 cm,
- brzoza brodawkowata, brzoza omszona, klon zwyczajny, osika, wiąz górski, wiąz pospolity, wiąz szypułkowy - 220 cm,
- grab zwyczajny - 190 cm
- grusza pospolita, jarzębina pospolita, klon polny -160 cm,
- czeremcha zwyczajna, czereśnia, głóg, jabłoń dzika, leszczyna, szakłak pospolity - 94 cm.
Sosna czarna (Pinus nigra Arn.) w leśnictwie Wydminy - fot. Krzysztof Sawicki
O objęciu ochroną może również zdecydować występowanie drzewa na granicy lub poza granicą naturalnego zasięgu danego gatunku. Ochronie podlegają również dzieła sztuki ogrodniczej (parki) oraz elementy mające znaczenie dla piękna krajobrazu (np. aleje).
Wybrane wymiary drzew bedących pomnikami przyrody na terenie Nadleśnictwa Giżycko:
| dąb szypułkowy „Wojciech" | wiek 640 lat, obwód 616 cm |
| dąb szypułkowy „Wyniosły” | wiek 440 lat, obwód 445 cm |
| dąb szypułkowy „Dowejko” | wiek 480 lat, obwód 445 cm |
| dąb szypułkowy „Domejko” | wiek 480 lat, obwód 440 cm |
| dąb szypułkowy „Morsztyn” | wiek 320 lat, obwód 470 cm |
Fot. Dąb szypułkowy (Quercus robur L.) Wojciech 640 lat.
W powiecie giżyckim znajduje się duża ilość wielkich głazów narzutowych. Zachowały się tutaj liczne potężne okazy, które obecnie podlegają ochronie jako pomniki przyrody. Głazy te pochodzą z epoki lodowej. Stanowią one świadectwo potężnej siły lodolądu, który ciągnął za sobą na przestrzeni setek kilometrów wielkie odłamki skał. W niektórych okolicach zwłaszcza przy wzgórzach moren czołowych, występują wielkie skupiska głazów narzutowych, zwane głazowiskami. Najciekawsze głazowisko, składające się z tysiąca głazów, znajduje się koło byłego PGR-u Fuleda nad jeziorem Dobskim.W chwili obecnej jest częścią rezerwatu „Jezioro Dobskie”.
Oprócz wymienionych wyżej drzew, ochroną pomnikową objęte zostały głazy narzutowe leżące na terenie lasów nadleśnictwa, wybrane pomiary kilku z nich:
| głaz narzutowy o obwodzie 1310 cm | wysokości 180 cm |
| głaz narzutowy o obwodzie 925 cm, | wysokości 160 cm |
| głaz narzutowy o obwodzie 1050 cm | wysokości 180 cm |
Fot. Głaz narzutowy w leśnictwie Krzyżany.
W zasięgu terytorialnym nadleśnictwa występuje 55 pomników przyrody, w tym:
44 pomniki przyrody ożywionej:
- 34 pojedyncze drzewa,
- 8 grup drzew,
- 2 aleje.
11 pomników przyrody nieożywionej (głazy narzutowe):
- 10 pojedynczych głazów,
- 1 głazowisko.
W formie pomników przyrody chronione są następujące gatunki drzew:
Brzoza brodawkowata – 1 szt.,
Dąb czerwony – 1 szt.,
Dąb szypułkowy 27 szt.,
Jałowiec pospolity 1 szt.,
Jarząb szwedzki – 10 szt.,
Jesion wyniosły – 11 szt.,
Klon zwyczajny – 3 szt.,
Lipa drobnolistna 12 szt.,
Modrzew europejski – 4 szt.,
Sosna czarna – 2 szt.,
Sosna pospolita – 1 szt.,
Świerk pospolity – 1 szt.,
Wiąż pospolity – 1 szt.,
Wierzba biała – 1 szt.,
Żywotnik olbrzymi – 1 szt.
Łącznie na omawianym terenie występuje 79 szt. drzew uznanych za pomniki przyrody, reprezentujące 16 gatunków.
Wykaz pomników przyrody powołanych na gruncie nadleśnictwa:
| Lp. | Nr rej. | Podstawa prawna | Miejscowość | Rodzaj | Obwód/Wys. |
| 1 | 108 | Orzeczenie Prezydium WRN w Olsztynie nr Lb-156/56 z 26.06.1956 r. | Gajewo | Dąb szypułkowy "Wojciech" Dąb szypułkowy "Wyniosły" | 6,16/20 4,45/22 |
| 2 | 109 | Decyzja Prezydium WRN w Olsztynie nr 344/68 z 26.06.1968 r. | Gajewo | Dąb szypułkowy "Dowejko" Dąb szypułkowy "Domejko" | 4,45/30 4,40/30 |
| 3 | 1236 | Rozp. Nr 19/04 Woj. Warm-Maz. z 24.09.2004 r. | Gajewo | Modrzew europejski "Franciszek" Modrzew europejski "Bolesław" | 3,13/38 3,05/35 |
| 4 | 1237 | Rozp. Nr 19/04 Woj. Warm-Maz. z 24.09.2004 r. | Gajewo | Dąb szypułkowy "Wilhelm" | 4,2/25 |
| 5 | 1238 | Rozp. Nr 19/04 Woj. Warm-Maz. z 24.09.2004 r. | Wydminy | Sosna czarna Sosna czarna Sosna pospolita | 1,85/22 1,88/26 2,25/25 |
| 6 | 1239 | Rozp. Nr 19/04 Woj. Warm-Maz. z 24.09.2004 r. | Wydminy | Jałowiec pospolity | 0,56/6 |
| 7 | 146 | Orzecz. Prez. WRN w Olsztynie RLB-16/5/52 z 29.12.1952 r. | Franciszkowo | Głaz narzutowy | 13,1/1,8 |
| 8 | 147 | Dec. Prez. WRN w Olsztynie R XII-281/61 z 27.11.1961 r. | Franciszkowo | Głaz narzutowy | 9,25/1,47 |
| 9 | 1247 | Rozp. Nr. 19/04 Woj. Warm-Maz. z 24.09.2004 r. | Rząśniki | Wiąż pospolity | 2,7/30 |
| 10 | 1248 | Rozp. Nr 19/04 Woj. Warm-Maz. z 24.09.2004 r. | Rząśniki | Jesion wyniosły | 2,5/27 |
| 11 | 1250 | Rozp. Nr 19/04 Woj. Warm-Maz. z 24.09.2004 r. | Rząśniki | Jarząb szwedzki aleja 10 drzew | 1,90-2,70/23-27 |
| 12 | 370 | Rozp. Nr 6/93 Woj. Suw. z 18.01.1993 r. | Pianki | Dąb szypułkowy | 3,93/26 |
| 13 | 395 | Rozp. Nr 44/94 Woj. Suw. z 28.04.1994 r. | Pianki | Dąb szypułkowy | 3,98/24 |
| 14 | 1249 | Rozp. Nr 19/04 woj. Warm-Maz. z 24.09.2004 r. | Pianki | Świerk pospolity | 2,8/33 |
| 15 | 1253 | Rozp. Nr 19/04 Woj. Warm-Maz. z 24.09.2004 r. | Pianki | Lipa drobnolistna - 6 drzew | 2,90-3,70/23-27 |
| 16 | 1255 | Rozp. Nr 19/04 Woj. Warm-Maz. z 24.09.2004 r. | Pianki | Dąb szypułkowy Dąb szypułkowy Dąb szypułkowy Dąb szypułkowy | 4,1/25 4,2/30 4,4/22 4,7/24 |
| 17 | 1256 | Rozp. Nr 19/04 Woj. Warm-Maz. z 24.09.2004 r. | Pianki | Jesion wyniosły Jesion wyniosły Jesion wyniosły Jesion wyniosły Jesion wyniosły Jesion wyniosły | 2,35/27 2,45/26 2,4/27 2,85/27 2,45/26 2,7/27 |
| 18 | 1252 | Rozp. Nr 19/04 Woj. Warm-Maz. z 24.09.2004 r. | Góra | Dąb szypułkowy | 3,3/22 |
| 19 | 111 | Dec. Praz. WRN w Olsztynie nr 356/73 z 15.11.1973 r. | Rudówka | Dąb szypułkowy "Morsztyn" | 4,7/27 |
| 20 | 1240 | Rozp. Nr. 19/04 Woj. Warm-Maz. z 24.09.2004 r. | Rudówka | Żywotnik olbrzymi | 1,42/24 |
| 21 | 150 | Dec. WRN w Olsztynie | Krzyżany | Głaz narzutowy | 10,5/1,8 |
| 22 | 997 | Dz. Urz. Woj. Warm-Maz. Nr 152 poz. 2513, 2001 r. | Kamionki | Głaz narzutowy granit | 7,6/2,5 |
| 23 | 149 | Dec. Prez. WRN w Olsztynie Nr 331/68 z 26.06.1968 r. | Kamionki | Wierzba | 4,2/28 |
| 24 | 992 | Dz.Urz. Woj. Warm-Maz. Nr 152 poz. 2513, 2001 r. | Kamionki | Głaz narzutowy granit | 14,6/2,3 |
| 25 | 993 | Dz. Urz. Woj. Warm-Maz. Nr 152 poz. 2513, 2001 r. | Kamionki | Głaz narzutowy granit | 12,3/1,5 |
| 26 | 994 | Dz. Urz. Woj. Warm-Maz. Nr 152 poz. 2513, 2001 r. | Kamionki | Głaz narzutowy granit | 8/0,6 |
| 27 | 995 | Dz. Urz. Woj. Warm-Maz. Nr 152 poz. 2513, 2001 r. | Kamionki | Głaz narzutowy granit | 8,2/1,1 |
| 28 | 1241 | Rozp. Nr 19/04 Woj. Warm-Maz. z 24.09.2004 r. | Kamionki | Dąb szypułkowy | 6,35/33 |
| 29 | 1242 | Rozp. Nr 19/04 Woj. Warm-Maz. z 24.09.2004 r. | Kamionki | Dąb szypułkowy | 5,5/26 |
| 30 | 1243 | Rozp. Nr 19/04 Woj. Warm-Maz. z 24.09.2004 r. | Kamionki | Lipa drobnolistna | 5,5/23 |
| 31 | 1244 | Rozp. Nr 19/04 Woj. Warm-Maz. z 24.09.2004 r. | Kamionki | Dąb szypułkowy | 4,6/25 |
| 32 | 1245 | Rozp. Nr 19/04 Woj. Warm-Maz. z 24.09.2004 r. | Kamionki | Dąb szypułkowy | 4,7/20 |
| 33 | 1246 | Rozp. Nr 19/04 Woj. Warm-Maz. z 24.09.2004 r. | Kamionki | Jesion wyniosły | 3,8/28 |
