Aktualno艣ci Aktualno艣ci

Czy wiecie, 偶e 16 lipca to 馃悕 艢wiatowy Dzie艅 W臋偶y?

To okazja do przypomnienia, 偶e w Polsce s膮 chronione wszystkie w臋偶e, czyli: 偶mija zygzakowata, gniewosz plamisty (cz臋sto mylony ze 偶mij膮 z uwagi na rysunek na grzbiecie), w膮偶 Eskulapa, zaskroniec (zwyczajny i rybo艂贸w). Wszystkie s膮 ca艂kowicie niegro藕ne, poza 偶mij膮, kt贸ra atakuje w bardzo niewielu przypadkach, np. kiedy jest sprowokowana lub zostanie nadepni臋ta.

W ten dzie艅 warto po艣wi臋ci膰 troch臋 wi臋cej przynajmniej jednemu z w臋偶y czyli 偶mii  zygzakowatej. Jest  to wa偶ny gatunek dla ekosystemu.

呕mija zygzakowata (Vipera berus) to jadowity gad z rodziny 偶mijowatych o charakterystycznym, zygzakowatym wzorze na grzbiecie.

呕mija wyst臋puj膮ca w Polsce mo偶e posiada膰 r贸偶ne ubarwienie.

- szare (w odcieniach srebrzystoszarym do grafitowego),

- br膮zowe (od ceglastego do ciemnego br膮zu),

- czarne.

Charakterystyczny, ci膮gn膮cy si臋 przez ca艂膮 jej d艂ugo艣膰 znak w kszta艂cie zygzaka, nazywany r贸wnie偶 wst臋g膮 kainow膮, wida膰 u dw贸ch pierwszych odmian, szczeg贸lnie u samc贸w. Na g艂owie znajduje si臋 czarna plama w kszta艂cie litery "X". Strona brzuszna jest ciemna, zwykle br膮zowa, w okolicy ogona - 偶贸艂ta.

Czerwona t臋cz贸wka i pionowa 藕renica 鈥 te cechy pozwalaj膮 nam w 100% odr贸偶ni膰 偶mij臋 od innych w臋偶y krajowych. 

Doros艂e samice 偶mii osi膮gaj膮 d艂ugo艣膰 do ok. 80 cm. Cia艂o samc贸w jest mniej masywne i kr贸tsze o ok. 10 cm. Masa doros艂ej 偶mii dochodzi do ok. 200 g.

G贸rn膮 szcz臋k臋 偶mii mo偶emy potraktowa膰 jako zredukowan膮 do minimum podstaw臋 mocowania z臋b贸w jadowych, kt贸re potrafi膮 si臋 zawiasowo sk艂ada膰 w kierunku gard艂a a wyposa偶one s膮 w kanaliki po艂膮czone z gruczo艂ami jadowymi. W momencie ataku z臋by te wysuwane s膮 ze specjalnych fa艂d贸w bony 艣luzowej, a wbicie ich w cia艂o ofiary i jednoczesny ucisk podniebienia powoduje wstrzykni臋cie porcji jadu z gruczo艂贸w.

Podobnie jak u innych w臋偶y, po艂膮czenie szcz臋ki z 偶uchw膮 jest bardzo elastyczne i przesuni臋te w g艂膮b pyska, co pozwala w臋偶owi po艂kn膮膰 ofiar臋 du偶o wi臋ksz膮 od jego g艂owy! Charakterystyczn膮 cech膮 jest r贸wnie偶 d艂ugi rozdwojony na ko艅cu j臋zyk. Charakterystyczny, ruch j臋zyka zwi膮zany jest jednak ze zmys艂em w臋chu, a nie smaku - jest to takie swoiste 鈥瀞makowanie zapachu鈥. Wysuni臋ty j臋zyk zbiera substancje chemiczne unosz膮ce si臋 w powietrzu. Podczas powrotu do wn臋trza pyska, przekazuje je znajduj膮cemu si臋 tam aparatowi Jacobsona (z zewn膮trz widoczny jest on jako podw贸jna jamka w podniebieniu i odpowiedzialny jest w艂a艣nie za percepcj臋 zapachu). To niezwykle czu艂e narz臋dzie pozwala 偶mii orientowa膰 si臋 w otoczeniu, lokalizowa膰 ofiary oraz pod膮偶a膰 ich 艣ladem po ataku.

Gad 偶ywi si臋 gryzoniami polnymi, ryj贸wkami, kretami, piskl臋tami, czasem w jego menu znajd膮 si臋 偶aby i jaszczurki. Gdy ofiara zbli偶y si臋 na wystarczaj膮c膮 odleg艂o艣膰, 偶mija b艂yskawicznym ruchem uderza w ni膮 z臋bami jadowymi i wycofuje si臋. Po偶ywienie przyjmuje, gdy ofiara nie 偶yje, po艂yka je w ca艂o艣ci.

Warto zauwa偶y膰, 偶e 偶mija jest zwierz臋ciem bardzo po偶ytecznym poprzez t臋pienie ogromnej liczby szkodnik贸w. Najwi臋kszym wrogiem tego gatunku jest je偶.

艢rodowisko 偶ycia 偶mii zygzakowatej to przede wszystkim podmok艂e fragmenty las贸w, torfowiska, rumowiska skalne, wilgotne 艂膮ki, obrze偶a bagien i moczar贸w, itp. Siedliska te musz膮 by膰 jednak bogate w miejsca dobrze na艣wietlone, gdy偶, tak jak wi臋kszo艣膰 zmiennocieplnych gad贸w, i ona musi si臋 w ci膮gu dnia wygrzewa膰 na s艂o艅cu.

Bardzo dobrze p艂ywa, cho膰 k膮pieli unika. Na l膮dzie jest do艣膰 powolna.

Gody rozpoczynaj膮 si臋 w kwietniu lub maju. Samce walcz膮 o samic臋, oplataj膮c si臋 przednimi odcinkami cia艂a (splataj膮 si臋 w warkocz), pr贸buj膮 docisn膮膰 przeciwnika do powierzchni ziemi. Pokonany, ca艂y i zdrowy, oddala si臋 z placu walki.

呕mija zygzakowata jest jajo偶yworodna. Por贸d ma miejsce w sierpniu lub we wrze艣niu. Samica rodzi od 5 do 18 m艂odych o d艂ugo艣ci do 23 cm.

呕mija zygzakowata podobnie jak znaczna wi臋kszo艣膰 dzikich zwierz膮t woli unikn膮膰 walki ni偶 j膮 podj膮膰. Dlatego te偶 w przypadku zagro偶enia najcz臋艣ciej wybiera ucieczk臋, a je偶eli zadecyduje si臋 zaatakowa膰 zawsze poprzedza to ostrzegawczym syczeniem. Gdy poczuje si臋 bardzo zaniepokojona i zagro偶ona mo偶e uk膮si膰 i to bez ostrze偶enia. Jad 偶mii jest niebezpieczny szczeg贸lnie  dla dzieci i os贸b starszych, w innych przypadkach bardzo rzadko dochodzi do 艣mierci uk膮szonego cz艂owieka.

Uk膮szenia nigdy nie nale偶y lekcewa偶y膰.

Podczas wycieczki nale偶y patrze膰 pod nogi, a pe艂zaj膮c膮 lub le偶膮c膮 偶mij臋 najlepiej zostawi膰 w spokoju, przej艣膰 bokiem.

Na ikonografice poni偶ej pokazano tak偶e jaszczurk臋 beznog膮, czyli padalca, cz臋sto mylonego z w臋偶em.